Gebruik de zoekfunctie als u snel een naam wilt vinden of toets in deze tekst tegelijk de toetsen ctrl+f
In onze tijd van postcodes en burgerservicenummers halen we onze schouders op voor die ouderwetse voorouders die hun huis of boerderij een naam gaven en families een bijnaam. Maar in feite was dit een effectieve manier om mensen te adresseren. In Noordwijkerhout vinden we het agrarisch verleden maar mondjesmaat terug in straatnamen. Het zijn vooral staatslieden en burgemeesters, bloemetjes en plantjes die op de borden prijken. Er is nu zelfs een wijk met Romeinse of Latijnse straatnamen. Vanuit historisch perspectief een nauwelijks te onderbouwen keuze. Dat geldt ook voor de moeilijk uit te spreken en te spellen namen uit het verleden van psychiatrisch ziekenhuis Sint Bavo in de nieuwe wijk “Landgoed in den houte” Is het dan zo moeilijk voor de keuzemensen om namen te kiezen met werkelijke historische relevantie, die ons verbinden met dit deel van het binnenduin? Een duin dat gewoon een naam had: Kerkeduin. De misschien wel belangrijkste naam uit de Noordwijkerhoutse geschiedenis, want het dorpscentrum is gebouwd op dit duin.
Het is alweer jaren geleden dat in het Noordwijkerhouts Weekblad een serie verhalen is geplaatst over de achtergrond van een aantal straat- en locatienamen in het het dorp. Maar er waren nog genoeg andere namen die aan bod hadden kunnen komen. Daarom een lijst met bestaande en verdwenen historische locatienamen. Waar mogelijk is vermeld in welke periode een naam voor het eerst in documenten gevonden is. Het is een aanwijzing voor de ouderdom van sommige namen.
Vragen, correcties of aanvullingen zijn van harte welkom via het mailadres van deze website. Enige beperking die toegepast wordt bij toevoeging is dat de naam voor 1900 al bestond en zwart op wit in documenten vermeld staat.
Bijgewerkte versie lijst mei 2026
| Dorpskern/Kerkeduin | In gebruik: | Achtergrond |
|---|---|---|
| Zeeburg | Na 1600 | Naam van een molenaarshuis op de hoek van de Zeestraat en Victoriberg, de molen stond midden in de wijk Zeeburg, maar heeft mogelijk op verschillende plaatsen gestaan. |
| Kerkeduin | Voor 1600 | Groot duingebied, waar de dorpskern op gebouwd is. In hededaagse locatienamen zou het tussen Schulpweg, Zeestraat, Oosterduinse meer en Herenweg/Kerkstraat liggen. |
| Jansensteeg | Na 1850 | Straatje genoemd naar de gebroeders Jansen, eigenaren van de Nederlandse Branderij, Gistfabriek en Distilleerderij in Schiedam. Zij kochten het restant van het Kerkeduin met het Duinhuis, nu het Bavoterrein. En bouwden op hun percelen de Jansensteeg rond 1906. |
| Ballebergse laan | Voor 1600 | Verdwenen laantje op het Kerkeduin, nu westelijk deel van de wijk Zeeburg, verbond een 17e eeuwse boerderij met de Zeestraat en Schulpweg. |
| Brittenhuis | Na 1600 | Oorspronkelijk Huis ter Britte, naam van een oude woonlocatie in de Havenstraat, tegenover de Witte Kerk, verwijzing naar een Romeins fort, voor de kust van Katwijk, populaire plek in 17e eeuw. |
| Molensteeg of De Steeg | Na 1600 | Pad vanaf de Witte Kerk naar het huis Zeeburg (Victoriberg) en de molen aan de Groeneweg in wat nu de wijk Zeeburg is. |
| Weversland | Na 1650 | Perceel grond oip het Kerkeduin, nu de wijk Zeeburg, vernoemd naar eigenaar Wouter Janszoon Slingerland, die vlasser en wever van beroep was. |
| Schoollaantje | Voor 1600 | Zeer oud pad tussen de Witte Kerk en het schooltje op de locatie van het voormalige gemeentehuis. |
| Lappen(n)est Het Duinhuis | Na 1700 | Akker met woning op het Kerkeduin, nu Landgoed in den Houte, genoemd naar de bijnaam van de 1e generatie Duivenvoorden, die hier woonde, de “Lappers”. |
| Kleine Weide | Na 1600 | Schapenweide achter het Lappennest. |
| Salvatorhof | Na 1700 | Het hofje van Salvator uit Leiden investeerde in huizen en grond in Noordwijkerhout. Aan de Zeestraat was men eigenaar van een groot perceel met woning. |
| Armentuin | Na 1900 | Aan de Zeestraat was de Diaconie van de Armen eigenaar van een flink perceel met grote woning en tuin. Nu vindt men daar o.a. het Albert Heyn filliaal. |
| Kerkeland | Na 1600 | Straatnaam afgeleid van een perceel aan Havenstraat en Parallelweg, land dat ooit eigendom was van de kerk van Noordwijkerhout. Er waren meer percelen die Kerkeland genoemd werden. Vaak door kerkleden geschonken percelen. Met name in de wijk Zeeburg lagen al een tiental van dit soort percelen. (Vaak land met weinig waarde). |
| “Bergen” | ||
| Victoriberg | Na 1900 | Ligging historisch vergelijkbaar met nu. Achtergrond naam is onduidelijk. |
| Dronkemansberg | Voor 1900 | Ligging aan de Zeestraat. Naam spreekt voor zich. |
| Spiegelberg | Voor 1900 | Ligging ter hoogte van de zuidelijke toegang tot wijk Landgoed in den Houte. Achtergrond naam is onduidelijk. |
| Pietersberg | Voor 1600 | Ligging onbekend. De plaats werd gebruikt door bedevaartgangers voor 1600. |
| Koepelberg | Voor 1900 | Koepelvormige heuvel in gebied Nieuw-Leeuwenhorst, mogelijk aangelegd. |
| Boekhorsterberg | Voor 1900 | Heuvel ter hoogte van de Zanderijweg, of ten noorden van de voetbalvelden. |
| Galgenberg of Galgenveld | Voor 1600 | Duintje zuidelijk van Oosterduinse meer, ooit executieplaats van het baljuwschap Noordwijkerhout, Voorhout, Lisse en Hillegom. |
| De Zilk | In gebruik: | Achtergrond |
|---|---|---|
| Vogelenveld | Voor 1600 | Vlak perceel van 10 morgen en 240 Rijnlandse Roe of 9 hectare in het Langevelderduin. Werd al in de Middeleeuwen verpacht aan boeren. |
| Vaartwel | Na 1800 | Meest noordelijker boerderij in De Zilk, naam verwijst naar de Trekvaart achter de boerderij en mogelijk ook naar welvarend leven. |
| Stockweide en Stockweg | Voor 1600 | De Stockweg vormde de grens tussen het Zilkerduin en het duin van Brederode. Achtergrond naam “stock” is onbekend. |
| Nabij | Na 1800 | Boerderij tussen Vaartwel en Druijvenstein aan de Zilkerduinweg. Achtergrond onbekend. |
| Druijvestein | Vanaf 1680 | Boerderij van familie Druijvestein, Haarlemse brouwers. Hun familienaam is ook herkenbaar in de naam van de brouwerij, de Druif. |
| Regenvliet (weg) | Na 1800 | Boerderij aan Zilkerduinweg. Achtergrond naam is onbekend. |
| Croonensteijn | Vanaf 1650 | Boerderij aan Beeklaan. Dankt haar naam aan de 17e eeuwse boer Gerrit Janszoon Croon. Ook bekend als Croonenburg. |
| Wassenaar | Vanaf 1690 | Oorspronkelijk boerderij Boerenburg. Vanaf 1690 elf jaar bezit van de adellijke Van Wassenaarfamilie, die haar naam aan de woning verbond. |
| Het Hoekgat | Voor 1600 | Duin/vlakte (1 ½ ha) in De Zilk achter boerderij Wassenaar; de term hoek of hoorn komen we meer tegen in de Bollenstreek, duidt waarschijnlijk op een perceel met schuine zijden. |
| Beeklaan | Voor 1600 | Laan naast de Hillegommer Beek, een zeer oude duinafwateringssloot. |
| Bouwlust | Na 1800 | Boerderij nabij de hoek Beeklaan/Zilkerduinweg. Meerdere boerderijen in Noordwijkerhout droegen die naam in de 19e eeuw. |
| St. Jacobsstraat | Na 1800 | Verwijst naar het R.K. Wees- en Armenhuis Sint Jacob uit Haarlem, dat meer dan 200 jaar eigenaar was van boerderij Croonensteijn. |
| Kalkovenbrug | Na 1800 | Brug over de Leidse Trekvaart, in de Beeklaan. Formeel stonden de kalkovens in Hillegom, aan de vaart, zuidoostelijk van de brug. |
| Joppeweg | Na 1800 | Weg vanaf De Zilk naar het Langeveld, vernoemd naar Job Duivenvoorden die op de hoek van de Langevelderweg en Randweg twee boerderijen in eigendom had en rond 1850 De Blink bouwde. |
| Westerweg | Voor 1600 | Weg vanaf De Zilk, westwaarts naar het buurtschap in het Langeveld. |
| Grote en Klijne Silck | Voor 1600 | Smalle binnenduinruggen aan weerszijden van de Beeklaan. De Klijne Silck ligt ten zuiden van die laan. De achtergrond voor de zeer oude naam Silck of Sillick kent diverse uitleg, hard bewijs ontbreekt. |
| Breeland | Voor 1600 | Vroeg Middeleeuwse naam voor een gebied ten oosten van het Klijne Silcker duin. Ook de naam van een boerderij. |
| Mossenhof | Na 1800 | Boerderij ten zuiden van Breeland. |
| Groene Tuin | Na 1616 | Naam afkomstig van het hofje de de Groene Tuin in Haarlem, gesticht door Catharina Jansdochter Amen, volgens haar testament van 1616. |
| Catharinahof | Vanaf 1731 | Boerderij Zilkerduinweg. Vernoemd naar het hofje van Catharina Jansdochter, maar deze boerderij werd pas eigendom van ‘t hofje in de 18e eeuw. |
| Prinsenhof | Vanaf 1776 | Boerderij aan Zilkerbinnenweg, vernoemd naar eigenaar Jan Pieterszoon Prins. |
| Harmensteijn | 1650 | Boerderij rond 1650 gebouwd door Harmen Andrieszoon Tijdeman, naar hem vernoemd. |
| Ruigenhoek | Voor 1600 | Algemene oude aanduiding voor locaties in verlaten gebieden. |
| De Erfpacht | Voor 1600 | Naam van een woning en deel van de Ruigenhoek, verwijst naar de erfpacht die daar eeuwenlang betaald moest worden aan de overheid van het gewest Holland. |
| Duinen | In gebruik: | Achtergrond |
|---|---|---|
| Langevelder duin | Voor 1600 | Het Langeveld en het gelijknamige duin is het gebied vanaf de Schulpweg tot aan de grens met het duin van Brederode bij de Stockweg in De Zilk, nu de provinciegrens. |
| Paardenkerkhof | Voor 1600 | Gebied, boerderij en jachthuis in het Langevelder duin. De naam spreekt voor zich maar bewijzen voor aanwezigheid van een kerkhof ontbreken. Bebouwd vanaf 1678, viel nog onder het ambacht Noordwijkerhout. |
| Sasbergen | Na 1600 | Boerderij aan Ruigenhoekerweg met percelen in het duin aansluitend op het Paardenkerkhof. Achtergrond naam is onbekend. Oorspronkelijk het Huis ter Wilt genoemd. Viel nog onder het ambacht Noordwijkerhout |
| Duinschoten en Arentschoten | Voor 1600 | Apart binnenduin globaal lopend vanaf Sasbergen tot aan de Warande van de Boekhorst ofwel het zuidelijk deel van het voormalige Sancta terrein. Was tot aan de 17e eeuw gedeeltelijk bebost, is omgevormd tot akkers na de Reformatie. Het woorddeel “schoten” komt meer voor in Noordwijkerhout zoals in de verdwenen naam de Arentschoten. |
| Houtland, ook wel het Vlak genoemd | Na 1800 | Weilandgebied ten zuiden van de Cluijslaan, tussen het Duinschoten en het Stelduin, tot aan de 18e eeuw stond hier nog een boerderij. Rond 1850 opnieuw een woning gebouwd, genaamd de Cluis, later omgedoopt tot Vredebest, het Vlak werd o.a. bewoond door de fam. Heemskerk |
| Foppenwei | Voor 1600 | Weiland gelegen in het Stelduin, grenzend aan het Vlak, vernoemd naar de 16e eeuwse boer Jacob Claeszoon Foppen |
| Twistduin | Na 1800 | Boerderij en gebied nabij de Delfweg met een perceel van 200 Rijnlandse Roe dat in het Langevelder duin lag. Naam pas na 1800 vermeld. |
| Cluijslaan Cattenhorst | Voor 1600 | Weg dwars over het zuidelijk deel van het Langevelder duin, verbond de Heereweg met het Duinschoten, genoemd naar de “Cluijs” in dat Duinschoten, een terrein voor de vogeljacht. Het terrein staat ook bekend als de Cattenhorst |
| ’t Espelduin ’t Espeldam ‘t Espelbos | Voor 1600 | Het huidige Tespelduin is een verbastering van ’t Espelduin. Klein duineiland, vormde de warande of jachtgebied van de oude hofstede Ter Lugt aan de Delfweg. Espel verwijst mogelijk naar de bomensoort de Esp. Verder onbekend. De weg vanaf de Herenweg naar de boerderij op ’t Espelduin werd Espeldam genoemd, het Espelbos stond globaal ter hoogte van de voormalige vuilnisbelt. |
| Stelduin | Voor 1600 | De naam Stelduin is mogelijk verwant aan Staalduin, wordt zo ook een keer vermeld, achtergrond “stel of staal” is onbekend. De familie Terlong/Treslong was één van de eigenaren, het duin staat dan ook bekend als duin van Terlong. |
| Oosterduin | Na 1800 | Overkoepelende naam voor het afgegraven binnenduin tussen de dorpskern van Noordwijkerhout en de Ruigenhoek. |
| Kerkeduin | Voor 1600 | Binnenduin grofweg begrensd door Herenweg, de zuidzijde van het Oosterduinse Meer, Langevelderweg, de westgrens van het Bavoterrein, Zeestraat, Schulpweg, Kerkstraat en Parallelweg. |
| Noordwijkerhoutse geest | Voor 1600 | Vlak zuidelijk deel van de strandwal waarop de binnenduinen van De Zilk en Noordwijkerhout gelegen zijn |
| Hoogeveense polder | In gebruik: | Achtergrond |
|---|---|---|
| Noordzijde | ||
| Delfweg | Voor 1600 | Naam kan verwijzen naar het 15e en 16e eeuwse delven of winnen van turf. Of is afgeleid van de Delft, een sloot of afwatering van overtollig duinwater. Vormde de grens tussen de ambachten Noordwijkerhout en De Zilk. |
| Houtvesterslaantje | Voor 1900 | Verbindingsweg tussen de Delfweg en de Leidse Trekvaartweg verwijzend naar de periode waarin er nog grote bospercelen in de noordoosthoek van de Hoogeveense polder stonden. |
| Ter Lugt | Voor 1600 | Boerderij aan Delfweg, maar oorspronkelijk de naam van een heerlijkheid in het Lugterduin of Waterleidingduin. |
| Halfweg Lisse of Halfweegen | Vanaf 1657 | Naam voor een buurtschap aan de Trekvaart, halverwege Leiden en Haarlem. Ook de naam van een herberg in dat buurtschap, ten noorden van het buurtschap heet de Trekvaart de Leidsche Vaart, ten zuiden de Haarlemmer Trekvaart. |
| Oostzijde | ||
| Keutelveen of Cotelveen | Voor 1600 | Gebied van circa 100 morgen of 85 hectare in de Lage Veense polder van Noordwijkerhout en Lisse. |
| Sixenburg | Vanaf 1691 | Boerderij/buitenverblijf aan de Haarlemmer Trekvaartweg, ten zuiden van Halfweg Lisse. Gebouwd door Amsterdammer Jan Six voor zijn zoon Nicolaas |
| Houtlust of Wolvenrust | Na 1657 | Hofstede of buitenverblijf iets ten zuiden van Sixenburg, naam verwijst naar het bosrijke noordoostelijk deel van de polder; Wolvenrust verwijst naar eigenaar dhr. Wolf |
| Veenhuizen | Na 1665 | Hofstede of buitenverblijf naast de Hoogeveense poldermolen, naam verwijst naar de veenrijke omgeving |
| Duin den Dal | Voor 1800 | Boerderij gebouwd als poortwoning voor de gelijknamige hofstede of buitenverblijf van Nicolaas de Stoppelaar aan de Herenweg. Vanaf deze woning liep de Duin en Dalse weg naar de Herenweg. |
| Piet Gijs | Na 1668 | Herberg aan de kruising van de ’s-Gravendam en de Haarlemmer Trekvaart, gebouwd door Pieter Gijsbertszoon van der Mij, herbergier en schipper. Ook de naam van het treinstation. |
| Westzijde | ||
| Herenweg of Heereweg | Voor 1600 | Algemene oude aanduiding voor doorgaande wegen of “heer”-wegen. Loopt door De Zilk als Zilkerduinweg. Naam verwijst naar de “heerwegen” uit de Romeinse tijd. |
| Darijcampen | Voor 1600 | Weilandgebied tussen Tespellaan en de Robijnslaan bij boerderij Erffoort. Verwijst naar de laagwaardige kwaliteit veen, niet geschikt voor turfwinning. In de Nwh-volksmond is “darrie” een uitstervend begrip |
| Erffoort | Voor 1600 | Oude boerderij aan de Herenweg ter hoogte van huisnr 300-310. Komt al heel vroeg voor in archieven maar achtergrond van de naam zelf is onbekend. |
| De Legent | Na 1700 | Weilandgebied aan Herenweg ten zuiden van Erffoort, mogelijk verwijzend naar een boerderij die begin 17e eeuw is afgebroken. |
| Robijnslaan | Voor 1600 | Oospronkelijk liept de rechthoekige Robijnslaan vanaf boerderij Erffoort aan de Herenweg naar de laan van Duin en Dal en mogelijk ook nog naar de huidige Robijnslaan. Achtergrond van het woorddeel “Robijn” is onbekend. |
| De Kokmeeuw | Na 1690 | Boerderij aan de Herenweg, vanaf het begin Cockmeeu genoemd door bouwer Leendert Duijndam. |
| De Vier Schoorstenen | Voor 1690 | Boerderij vlak naast de Kokmeeuw; dankt haar naam aan het aantal schoorstenen, is een teken van welvaart. Over de schoorstenen of haardsteden werd belasting geheven. Waarschijnlijk droeg deze boerderij eerder de naam Bergendael. |
| Laan van Duin en Dal | Voor 1800 | Laan van Duin en Dal; laan vanaf de Herenweg naar de Trekvaart. |
| Duin en Dal | Vanaf 1772 | Naam van een buitenverblijf naast de Kokmeeuw en de Vier Schoorsteenen, gebouwd door Nicolaas de Stoppelaar in 1772. Ruim 30 jaar later weer afgebroken. Zie ook de naam van een boerderij aan de Trekvaart. |
| Armenlaan | Voor 1700 | NO-ZW-lopende laan, midden in Hoogeveense polder naast de “Nieuwe Watering”, aangelegd eind 16e eeuw. Gekocht door de oude charitatieve instelling van de Heilige Geest Armen. Met verhuur van de laan kon men de arme medemens helpen. |
| Valkenbos | Na 1600 | Meerdere percelen bos midden in de Hoogeveense polder achter boerderijen Erffoort en de Kokmeeuw, mogelijk vernoemd naar een 17e eeuwse eigenaar, de advocaat Valk. |
| Maandagse Wetering | Voor 1600 | Afwateringssloot in Hoogeveense en Swetterpolder. Voerde overtollig water af richting de Oude Rijn. Het naamdeel Maandag verwijst naar de gebruikelijke dag van het schouwen (onderhoudscontrole) door Hoogheemraden van Rijnland. |
| Cleylaan | Voor 1800 | Weg in Hoogeveense polder, aansluitend op de Laan van Duin en Dal en waarschijnlijk ook op de huidige Robijnslaan. De naam verwijst mogelijk naar gevonden kleilaag ter plaatse: gevolg van overstroming door de zee of Oude Rijn |
| Thomas Pieterse laan | Voor 1700 | Oude benaming voor de huidige Robijnslaan. Thomas Pieterszoon was een 16e eeuwse boer aan die laan |
| Kievitsveld Kievitsduin Louwekrocht | Voor 1600 | Percelen duinn, akkers of weiland aan de noordoostzijde van de dorpskern, deel uitmakend van het Kerkeduin. Vaak genoemd als onderdeel van de boerderijen Mossenest en Duin en Vaart |
| Duin en Vaart Het Mossenest | Na 1800 | Namen uit de 19e eeuw voor twee veel oudere boerenlocaties aan de huidige Robijnslaan. Stond dicht bij elkaar en hadden lang dezelfde eigenaren.. Het woord deel mos is volksmond voor mus. |
| Munnikenwei | Voor 1800 | Weilandgebied nabij de huidige Robijnslaan, zoals de naam doet vermoeden ooit eigendom van monniken. Alternatieve uitleg is dat het verwijst naar de 16e eeuwse familie de Monnick, duinmeiers in dezelfde omgeving. |
| Schimmelpennicnk | Na 1600 | Boerderij aan Schippersvaartweg eind 16e eeuw eigendom geworden van de adellijke Schimmelpenninck familie. |
| Jan Koekenwal | Na 1650 | Kleine beboste duinrug ter hoogte van Parallelweg. |
| Mallegat of Schippersvaart | 1588 en 1688 | Het Mallegat (1588) is de voorloper van de Schippersvaart. Werd gegraven om water af te voeren naar het Leidse of Haarlemmer meer. Precies 100 jaar later verlengd naar de dorpskern , ongeveer vanaf de Schelft. De vaart wordt verward met de Schipperssloot bij Puikendam. |
| Swetterpolder | In gebruik: | Achtergrond |
|---|---|---|
| Bethlehem | Na 1800 | Naam uit 19e eeuw voor een veel oudere boerderij, een paar honderd meter ten noorden van de Puikendam. De naam dateert uit de periode dat er schapen gehouden werden. Of er ook herdertjes bij nacht de wacht hielden is onbekend…… |
| Hofwijk of De Pot | Vanaf 1675 | Naam voor het buitenverblijf van boerderij de Pot; is aan de boerderij gebouwd door admiraal Aert van Nes. Stond aan de noordzijde van de Puikendam. |
| Puikendam Poockendam | Voor 1600 | Puikendam of Poockendam was een verhoogde, doodlopende weg door weiland met veen als ondergrond. Ook naam van een boerderij. De dam liep vanaf de Kerkstraat richting het oosten. Er zijn geen bewijzen voor de uitleg van het woord “puik” of “poock”. Voor 1600 komt ook de naam Bueckendam voor, hoewel dat een verschrijving kan zijn geweest. |
| Pilarenlaan | Vanaf 1675 | Naam voor de weg die over de Puikendam liep, ontstaan toen Pieter Stalpert van der Wiele rond 1675 zijn bezit afbakende met pilaren of palen. De aansluiting op de Trekvaart kwam tot stand op verzoek van de boeren die voor aanleg van de vaart land hadden ingeleverd. |
| De Sweth | Voor 1600 | Oude naam van de sloot of afwatering die in 1657 tot trekvaart is omgebouwd. |
| Schipperssloot | Voor 1600 | Sloot vanaf de Kerkstraat naar de Maandagse Wetering en de Sweth, vanaf 1657 verbonden met Haarlemmer Trekvaart. Liep evenwijdig aan de Puikendam. Er lag een klein haventje aan de sloot. Naam wordt verward met Schippersvaart(weg). |
| Welgelegen | Na 1700 | Naam van twee oude boerderijen ten zuiden van de Puikendam. Als Nieuw Welgelegen in 1909 aan Kerkstraat herbouwd. |
| Kerkstraat of Kerkweg | Na 1700 | De weg wordt op oude kaarten aangeduid als buurweg, een algemene benaming. Met het woorddeel “kerk” wordt de Victorkerk en haar voorganger, een kerkboerderij bedoeld. |
| Slimme weg | Voor 1600 | Algemene aanduiding voor diagonaal lopende wegen in het dorp, nodig om af te steken. Komen veel voor in Noordwijkerhout. Olifantenpaadjes zijn alternatieve naam. |
| Peterspad | Na 1800 | Pad vanaf de Kerkstraat naar de Gooweg, begon naast het huis van “vrouw Peters”, dat stond tegenover boerderij Puikendam. |
| Molenweg | Voor 1600 | De korenmolen van Noordwijkerhout stond nabij de ’s-Gravendam en Kerkstraat, vandaar liep een weg richting Gooweg/Schulpweg. Voorbeeld van de “Slimme weg” die eigen naam kreeg. |
| Noorderdam of de Vlasoven | Voor 1700 | Hoeve of vlasserswoning ten noorden van de ’s-Gravendam, droeg eerst Noorderdam, daarna de Vlasoven als naam. Aan de oostzijde van de Kerkstraat stond tegenover deze woning een vlasoven van de familie Oostdam. De moderne naam Vlashoven is een verschrijving. |
| ‘s-Gravendam | Voor 1600 | Zeer oude damweg tussen Sassenheim en Noordwijkerhout/Noordwijk. Sloot aan op de Leeweg (richting het klooster en Noordwijk) en op de Kerkstraat, maar zover na te gaan liep de weg niet door naar de Gooweg. De damwegen in Noordwijkerhout waren lang eigendom van de Graven van Holland. Gebruikers betaalden (erf)pacht. De Duindam, Puikendam en Espeldam zijn andere voorbeelden. Wordt een enkele keer als Noordwijkerdam vermeld. |
| Eijkendonck | Vanaf 1805 | Boerderij aan de oostzijde van de ’s-Gravendam(se weg); kreeg in 1805 van Hagenaar Johannes Eijck haar naam. Daarvoor nergens vermeld met een naam. |
| Langelaan | Na 1640 | Een lange laan door de weilanden die de hofsteden of boerderijen Bergenslaan en ’s-Gravendam aan de Leeweg verbond met de Gooweg. Privé bezit. Werd opgeheven, later vervangen door de weg de Vlashoven te verlengen. |
| Bergenslaan | Na 1640 | Boerderij aan de Leeweg, in 1640 gekocht door Anthony van Surck, die Heer van Bergen (NH) was. Vanaf zijn boerderij of hofstede voerde een lange laan naar de Gooweg. |
| Overgeest | Na 1800 | Boerderij uit late 17e eeuw, “over de geest” is algemeen begrip voor gebouw of perceel dat aan een duinwal grensde. |
| De Halle | Na 1577 | Boerderij aan de Leeweg op voormalig kloosterrein, naam verwijst naar de vleeshal die er eerder stond. |
| Gooweg | Voor 1600 | Het woorddeel goo verwijst mogelijk naar ‘gouw’ een aanduiding voor een streek, de gouw als gebiedsindeling werd gebruikt toen Holland nog West-Friesland heette. Alternatieve uitleg is dat een goo verwijst naar bosrijk gebied. In Friesland zijn nog vergelijkbare plaatsnamen met goo te vinden. |
| Leeuwenhorst | Voor 1275 | Eigenlijk Leehorst, een horst (verhoging in landschap) aan het riviertje de Lee. De Vrijheid van Leeuwenhorst is de aanduiding van een met speciale wetten beschermd (jacht)gebied. De naam Lewenhorst komt al in de Middeleeuwen voor, maar houdt hoogstwaarschijnlijk geen verband met het dier de leeuw. |
| Bronsgeest | Voor 1600 | Gebied tussen Noordwijkerhout en Offem in Noordwijk. Het woorddeel geest duidt op een tamelijk vlak terrein, op of tussen duinen, het deel brons is onbekend |
| De Poep | Voor 1600 | Aan de westzijde van de Leeweg stond lange tijd het huis “de Poep” (Poup), bewoond door o.a. Cornelis Pieterszoon Poepman. Achtergrond huisnaam is onbekend |
| Noordzijder polder | In gebruik: | Achtergrond |
|---|---|---|
| Kleine Besloten Duinschoten | Voor 1600 | Gedeelte van het Duinschoten ten zuiden van de Langevelderweg; Landgoed Sancta Maria is grotendeels gebouwd op dit gebied. |
| De Wraa | Voor 1600 | Jachtterein van de bewoners van kasteel de Boekhorst. Ook de naam van een woning op de kruising van Langevelderweg met het Duinschoten (oost van ingang Sancta) |
| Varinckhorst | Voor 1600 | Gebied behorend tot de heerlijkheid van de Hooge Boekhorst; lag aan de noordoostzijde van het kasteel. Een horst is een hoger gelegen terrein, waar varinck voor staat is onduidelijk. |
| Boekhorsterduin | Voor 1600 | Duinstrook tussen het Kerkeduin en het kasteelterrein van de Boekhorst. |
| ’t Hoogt of Hoogtlaan Of Jodenlaantje | Na 1800 | Gebied aan noordzijde van de nieuwe wijk “in den houte” en aan de zuidzijde van het Boekhorstkasteel. Waarschijnlijk een verwijzing naar het Hooge land dat deel uitmaakte van de heerlijkheid de Hooge Boekhorst. In de volksmond bekend als het Jodenlaantje. |
| Sprockelenburg | Zeer oude boerderijlocatie ten westen van de nieuwe wijk “in den houte” of Bavoterrein | |
| Spanjaardsbos en Spanjaardskrocht | Voor 1600 | Twee grote percelen akker en teelland bij boerderij de Hut; nu vinden we daar de Boekhorstruiters en de speeltuin aan de Zeestraat. De namen zijn terug te voeren op een (tijdelijk) kamp van Spaanse troepen tijdens de periode 1572-1576. |
| De Hut | Na 1730 | Boerderijtje gebouwd na het afbranden van een ouder gebouw; kreeg haar naam omdat het stond tussen twee grotere boerderijen. Aan de Leeweg kreeg een kleine boerderij om dezelfde reden deze naam aangemeten. |
| Groenewege | Na 1600 | Boerderij aan de Zeestraat die in de oudste vermeldingen nog Groenehove wordt genoemd. |
| Keukendel | Voor 1600 | Hoeve op de kruising van Schulpweg met de Zeestraat; het woorddeel keuken is mogelijk synoniem in betekenis aan Keukenhof en Keukenduin. Het achtervoegsel del duidt op een lager gelegen, vaak onder water staand gebied. Er waren meer van dit soort dellen in Noordwijkerhout. De naam Verdel zou een samenvoeging zijn van “van der Del”. |
| Absveen | Voor 1600 | Weilandgebied in de Noordzijderpolder rond de Kraaierslaan, naam is afgeleid van de abt van de abdij van Egmond, eigenaar van het gebied. |
| Alkemade | Voor 1600 | Naam van een boerderij aan het Westeinde, afgeleid van een zogenaamd Tiendenblok, tussen Schulpweg, Duinsloot en Westeinde. In de 13e eeuw had de familie Alckemade Tiendrecht in dit gebied, ontving 10 % van de opbrengst van de belaste percelen. |
| Westerhout | Na 1800 | Naam van een oude boerenlocatie aan het Westeinde, kreeg haar naam van de eigenaren van hofstede Westerhout in Beverwijk, de familie Brantsen, die de boerderij in 1817 kochten. |
| Mollemanslaan | Voor 1600 | Oost-west lopen deel van het Z-vormig deel van het Westeinde; nu nog altijd dezelfde vorm die al op de 17e eeuwse kaarten voorkomt. |
| Groote Sack en Klijne Sack | Voor 1600 | Boerderijen in het gebied “de Sack”; sack verwijst naar de lagere ligging ten opzichte van de omgeving, ooit beschreven als een duinvallei. De Klijne Sack werd later de Annahoeve. De Groote Sack is rond 1800 afgebroken. |
| Vredebest | Na 1800 | 19e eeuwse naam voor een veel oudere boerderij aan het Westeinde, naam spreekt voor zich. |
| Hofwijk | Na 1670 | Buitenplaats, pal naast Vredebest, iets ten zuiden van de Klijne Sack. |
| Vlonderkamp | Na 1600 | Naam voor een weiland of perceel land (kamp) dat alleen te bereiken viel via een simpel bruggetje in de vorm van een vlonder, lag ten noordwesten van Dijckenburg. |
| Dijckenburg | Na 1700 | Boerderij en buitenplaats aan het Westeinde, het woorddeel dijcken verwijst mogelijk naar het gebruik van dijkjes als afbakening van percelen, gebeurde ook elders. Hier mogelijk ook dienend als grens tussen twee ambachten, Noordwijk en Noordwijkerhout. |
Noordwijkerhout, Jan Duivenvoorden
